Een leider kiezen!

In een team van een productiebedrijf vinden veel wisselingen in het management plaats. Dat geeft onrust. Elke keer als er een nieuwe leider voor de club komt, gaat dat gepaard met koerswijzigingen en worden eerder ideeën weer van tafel geveegd. Dat tast de effectiviteit aan van het team. Teamleden raken gefrustreerd wat geen goed doet voor het vertrouwen van de manager. Als gevolg daarvan stapt deze nieuwe manager uiteindelijk weer op en het hele proces lijkt zich te herhalen. Herkenbare situatie? Wat leert de natuur ons?

 

Leiderschap in de natuur

Mannetje apen slaan zichzelf imponerend op de borst, bokken en hengsten binden de strijd met hun rivalen aan, met verwondingen tot gevolg. In deze schermutselingen gaat veel tijd en energie zitten en biologen weten dat we dan mogen concluderen dat het belangrijk is. Maar er is meer dan dat. Naast deze natuurlijke krachtmetingen, zijn er ook andere selectiemechanismen die een groep apen, paarden of herten toepast om een leider te kiezen en die zijn minsten zo belangrijk. Zo bepalen apen hun leider aan de hand van twee factoren: kracht [Is deze leider sterk genoeg om de weg te weten?] en sociaal gedrag [heeft deze leider oog voor mijn/onze belangen?]. Bij paarden is er zelfs sprake van een ‘kroonprins’. De taak van deze jonge hengst is de mannelijke leider van de kudde te assisteren en in ruil hiervoor maakt hij grote kans eens die rol te mogen overnemen. Is er ook een kroonprinses voor de alfa merrie? Dieren die ook vergrote kans maken op het leiderschap, zijn de individuen die sociaal gedrag tonen. Zij die een jong in nood te hulp schieten of een andere altruïstische daad verrichten.

 

Natuurlijk leiderschap

Een beetje competitie houdt een leider scherp. De leider zou met regelmaat moeten word getest en uitgedaagd zodat de groep weet of ze nog steeds wel een goede leider heeft. Naar voorbeeld van de dierenwereld zou een manager (M/V) in een organisatie ook regelmatig ‘getest’ moeten worden. Het leiderschap zou openlijk ter discussie moeten kunnen staan. Immer, de vraag ‘is hij of zij nog wel de juiste leider voor ons?’ is zeker in tijden van veranderingen legitiem. Naast selectie op kracht (lees CV), zouden managers ook op sociaal gedrag geselecteerd moeten worden en dat doen we veelal intuïtief. Het team van het genoemde productiebedrijf moet betrokken worden bij de selectie van een nieuwe manager. Onze suggestie is dat een potentiele kandidaat een gesprek voert met enkele teamleden of misschien wel een gezamenlijke kennismaking waarna een stemming plaats vindt.

two_male_lions-wallpaper-1440x900

Wat houd ons tegen?

Het systeem van ‘verworven rechten’ is een goed gebruik in organisaties en dat is vastgelegd in wetten. Eenmaal op een positie, wordt het niet eenvoudig je er weer vanaf te halen. Ook als blijkt dat de club in nieuwe omstandigheden een hele andere leiderschapskwaliteiten nodig hebben. Wat dat aangaat, is het democratisch bestel van verkiezingen een beter voorbeeld van ‘elkaar scherp houden’. Meer flexibiliteit in wet- en regelgeving op terrein van HR kan hier helpen. Meer lef binnen een organisatie ook.

Blog geïnspireerd door gesprek met Winand Kissels