Column – Precaire Partnerschappen?

Er zijn verrassende partnerschappen in de natuur en dat is misschien wel een understatement. Zo las ik pas een artikel over de vermeende samenwerking tussen impala’s (een Afrikaanse ree) en bavianen (Impala and baboons). Ze worden geregeld samen gezien en daar lijken meerdere redenen voor te zijn. Bavianen houden van bepaalde vruchten die hoog in de boom hangen. De impala’s verzamelen zich dan onder zo’n boom om te smullen van wat er zoal naar beneden valt. Daarnaast blijken de impala’s goed op de hoogte te zijn voor de ‘noodroep’ van bavianen bedoeld om de apentroep te waarschuwen voor een naderende leeuw. Een heel handig ‘alarmsysteem’ want die bavianen kunnen vanuit hun post in bomen een leeuw eerder zien. Een goede samenwerking, zo lijkt het. Maar geheel zonder risico is het niet. Bavianen zijn namelijk naast fruit- ook vleeseters en schuwen niet om af en toe een impala jong te verschalken. Een offer dat de impala blijkbaar neemt in ruil voor toegang tot voedsel en bescherming tegen leeuwen? Waarom toch zulke precaire partnerschappen?

Er bestaan veel soorten relaties in de natuur die we allemaal kunnen aanduiden met een P; Partner, Predator, Prooi, Plaag en Parasiet. Plagen en parasieten ‘tarten’ een ecosysteem, houden het scherp en dagen uit om de verdediging op orde te hebben. Partnerrelaties zorgen voor stabiliteit en diversiteit. Alle rollen hebben een functie en alle rollen zullen er dus zijn. In de ecologie zie je echter dat volwassen ecosystemen meer partner relaties ontwikkeling tussen soorten en er minder disruptie is door parasieten en plagen. ‘Van je vijand je vriend maken’ is daarbij een veel voorkomende strategie in de natuur. Zo zijn darmbacteriën ons behulpzaam echter dit is wellicht als een infectie begonnen.

Als ik de relaties tussen impala’s en bavianen tegen dat licht beschouw, kun je het zien als een relatie in ontwikkeling waarin beide soorten uit zijn op eigen voordelen van de  samenwerking zonder teveel risico te lopen. De ontwikkeling van zo’n samenwerking is een evolutionair proces die in de loop van generatie langzaam vorm krijgt. Voor dieren die elkaar niet direct opeten, is het ontwikkelen van zo’n relatie uiteraard wat minder gevaarlijk dan deze ‘dangerous liason’. Ik vind het heel intrigerend hoe de natuur zo ontwikkeld.

In het werken met organisaties en netwerken, blijkt het een interessante vraag welke relaties je met externe partijen zo kunt ombuigen dat er geen sprake is van concurrentie maar dat beide organisaties er voordeel bij hebben. Het opbouwen van zo’n relatie hoeft geen generaties te kosten, maar het vraagt wel een tijdsinvestering. Natuurlijk komt dan ook de vraag op welke risico’s we bereid zijn te nemen om deze relatie te ontwikkelen.